Twee kanten van een match: vraag de kandidaat wat hij nodig heeft om beter te worden
Een goede match heeft twee kanten: de kandidaat moet passen bij wat de werkgever zoekt, en de werkgever moet passen bij wat de kandidaat nodig heeft om beter te worden. De meeste selectieprocessen meten alleen de eerste kant. Vraag in elk gesprek ook naar motivatie en ontwikkeling, en leg de antwoorden naast de vraag van de werkgever. Meer over selectie die werkt, lees je in de gids over werving en selectie.
Memphis, Manchester en de vraag die ertoe deed
Begin 2017 zat Memphis Depay vast bij Manchester United. Hij was in 2015 vanuit PSV naar Engeland gegaan als een van de grootste talenten van zijn generatie. Na een trainerswissel speelde hij in de eerste helft van zijn tweede seizoen nog maar twintig minuten in de Premier League. Er was belangstelling van meerdere clubs. De vraag was niet óf hij weg moest, maar waarheen.
Het management van Memphis vroeg SciSports om advies bij die volgende stap. Met twee collega’s ging ik naar Manchester, waar Memphis ons bij hem thuis ontving. We keken samen een wedstrijd en ik liet hem uitleggen waarom het bij United niet werkte. Wat zag hij zelf? Wat had hij nodig om weer te spelen zoals bij PSV?
Daarna deden we wat we altijd deden: een speelstijlanalyse van de clubs die interesse hadden, en een analyse van de concurrentie op zijn posities bij elke club. Maar we combineerden dat met wat Memphis zelf belangrijk vond. Een van die dingen, schreef SciSports later in de case, was meer vrijheid in de aanval, zodat hij zijn creativiteit kwijt kon. Olympique Lyon kwam bovenaan. Memphis koos voor Lyon, volgens zijn managementbureau mede op basis van dat rapport.
Wat me van dat bezoek is bijgebleven, vertelde ik destijds aan het AD: “Hij bleek alleen maar bezig te zijn met vraag: hoe en waar word ik beter?”
Bij Lyon scoorde hij in zijn eerste volledige seizoen negentien keer in de competitie, volgens dezelfde case van SciSports.
Wat recruiters meestal vragen
Leg dat naast een gemiddeld sollicitatiegesprek. Bijna alle vragen gaan over de kant van de werkgever: wat heb je gedaan, wat kun je, waarom wil je hier werken? Dat laatste klinkt als een vraag over de kandidaat, maar het is een test. Je wilt horen dat hij de website heeft gelezen.
De vraag aan de andere kant van de match stellen we zelden: wat heb jij nodig om in deze rol beter te worden dan je nu bent? En als we het al vragen, doen we zelden iets met het antwoord.
Dat is zonde, om twee redenen. Een kandidaat die in de nieuwe rol niet krijgt wat hij nodig heeft, vertrekt. Vaak binnen een jaar, en dan begin je opnieuw. En een kandidaat die merkt dat je oprecht wilt weten wat hij zoekt, vertrouwt je meer. Dat helpt als je hem een aanbod doet, en als je hem moet afwijzen.
De vragen die je stelt
Neem in elk gesprek een blok van tien minuten op voor de kant van de kandidaat. Een paar vragen die werken:
Wanneer was je het afgelopen jaar het best in je werk? Wat was er toen anders dan op andere momenten? Hiermee hoor je onder welke omstandigheden iemand presteert: veel vrijheid of juist duidelijke kaders, een sterk team of zelfstandig werk, druk of rust.
Wat wil je over twee jaar kunnen wat je nu nog niet kunt? Het antwoord vertelt je of de rol iemand vooruit helpt, of dat hij over een jaar weer verder kijkt.
Wat heb je van een leidinggevende nodig om goed te werken? Leg het antwoord naast wat je weet van de hiring manager. Een kandidaat die veel feedback nodig heeft, wordt ongelukkig bij een manager die mensen met rust laat.
Waarom werkt het in je huidige rol niet meer, of minder dan je zou willen? Dat is de Memphis-vraag. Vraag door tot je het concreet hebt. “Ik zoek een nieuwe uitdaging” zegt niets. “Ik mag geen beslissingen nemen over mijn eigen projecten” zegt veel.
Stel deze vragen open, en laat de kandidaat praten. In dit deel van het gesprek verzamel je wat je nodig hebt om te matchen. Het beoordelen komt later.
Het antwoord naast de vraag van de werkgever
Na het gesprek leg je twee lijsten naast elkaar. Links wat de werkgever nodig heeft, uit je scorecard. Rechts wat de kandidaat nodig heeft om goed te presteren en te groeien.
Waar ze elkaar raken, heb je een match. Waar ze botsen, heb je een gesprek te voeren. Zoekt de kandidaat ruimte om eigen keuzes te maken en werkt de afdeling met strakke procedures, zeg dat dan. Misschien is er ruimte. Misschien niet. Beide antwoorden zijn beter dan een aanname die na zes maanden uitkomt.
Ik doe dit nu bij het matchen van professionals op dezelfde manier als we het bij Memphis deden: eerst de data over prestaties en context, dan het gesprek over wat iemand zelf belangrijk vindt. Het rekenwerk levert een shortlist op. De keuze maak je samen.
Een eerlijk beeld: de realistic job preview
Wil de kandidaat weten of hij in de rol beter wordt, dan moet hij weten hoe de rol is. Ook de minder leuke kanten. Dat heet een Realistic Job Preview: een eerlijk beeld via een gesprek met toekomstige collega’s, een meeloopdag of een video waarin een teamlid vertelt wat het lastigste aan het werk is.
Onderzoek laat zien dat het werkt, al is het effect bescheiden. Een meta-analyse van Premack en Wanous (1985) vond dat realistic job previews de verwachtingen van nieuwe medewerkers bijstellen en het behoud licht verbeteren. Een latere meta-analyse van Earnest, Allen en Landis (2011), op basis van 52 studies, vond dat het effect op vrijwillig vertrek vooral loopt via één mechanisme: kandidaten ervaren de organisatie als eerlijker. Eerlijkheid over de lastige kanten maakt je verhaal over de goede kanten geloofwaardiger.
Wat het oplevert in je cijfers
Twee metrics laten zien of je de tweede kant van de match serieus neemt. Hoe je ze opneemt in je selectie, staat in de selectiegids.
De offer acceptance rate is het percentage aanbiedingen dat kandidaten accepteren. Ligt die laag, dan wijst dat vaak op een gat tussen wat kandidaten verwachten en wat je biedt. Een kandidaat die tijdens het proces heeft gezegd wat hij nodig heeft en dat terugziet in het aanbod, zegt sneller ja.
Vroeg verloop is het percentage nieuwe medewerkers dat binnen een jaar vertrekt. Splits vrijwillig en onvrijwillig vertrek. Vrijwillig vroeg verloop is vaak een mismatch aan de kant van de kandidaat: hij kreeg niet wat hij dacht te krijgen. Vraag in exitgesprekken van mensen die binnen een jaar gaan wat ze verwachtten, en vergelijk dat met wat je in het selectieproces hebt beloofd.
Ook afgewezen kandidaten merken het verschil. Wie heeft verteld wat hij zoekt en een eerlijk antwoord kreeg, vertrekt met een beter gevoel. Meer daarover in Candidate experience: de afgewezen kandidaat is je belangrijkste ambassadeur.
Checklist: de tweede kant van de match
- Reserveer in elk gesprek tien minuten voor wat de kandidaat nodig heeft om goed te presteren en te groeien.
- Vraag wanneer iemand het best werkte, wat hij over twee jaar wil kunnen en wat hij van een leidinggevende nodig heeft.
- Vraag door tot je concreet weet waarom het in de huidige rol niet meer werkt.
- Leg na het gesprek de behoeften van de kandidaat naast de scorecard en bespreek waar ze botsen.
- Geef een eerlijk beeld van de rol, inclusief de lastige kanten, bij voorkeur door een toekomstige collega.
- Laat in het aanbod zien wat je met de antwoorden van de kandidaat hebt gedaan.
- Meet offer acceptance rate en vrijwillig vroeg verloop, en vraag vroege vertrekkers wat ze verwachtten.
Memphis wist precies wat hij zocht. De meeste kandidaten weten het ook, als iemand het ze vraagt.