Wet- en regelgeving voor recruiters: alles wat je in 2026 moet weten

Gepubliceerd op 20 juni 2025 · David Schrooten · Bijgewerkt op 14 november 2026

Ik ben geen jurist. Wel heb ik twee bedrijven gebouwd die met data over mensen werken, eerst over voetballers en nu over professionals. Daar leer je snel dat de wet geen bijzaak is die je aan het eind van een project nog even afvinkt. De regels bepalen welke data je mag verzamelen, hoe lang je die bewaart, welke tool je mag inzetten en wie je wel of niet mag inhuren.

Deze pagina zet alle regels die een recruiter in Nederland raken op een rij. Per onderwerp lees je wat de regel zegt, wat de stand van zaken is en wat je in je proces aanpast. Wil je dieper, dan linkt elk blok naar het wetprofiel in onze database of naar een blog die het onderwerp uitwerkt.

Peildatum: 14 november 2026. Wetgeving verandert. Bij elke regel staat de status zoals die op deze datum gold. Deze pagina is geen juridisch advies. Twijfel je over een concrete situatie, leg die dan voor aan een arbeidsrechtadvocaat of je functionaris gegevensbescherming.

Inhoud

  1. Privacy: AVG, UAVG en bewaartermijnen
  2. Gelijke behandeling en discriminatie
  3. De AI Act en de tijdlijn voor werving
  4. Flexibele inzet: Wet DBA, rechtsvermoeden, Waadi en Wtta
  5. Loontransparantie: salaris vooraf, geen vraag naar salarisverleden
  6. Internationaal werven: Wav en kennismigranten
  7. Overige regels die je tegenkomt
  8. Alle wetten in één tabel
  9. Stappenplan voor je eigen proces
  10. Veelgestelde vragen

Privacy: AVG, UAVG en bewaartermijnen

Elke recruiter verwerkt persoonsgegevens: cv’s, gespreksnotities, testuitslagen, LinkedIn-profielen die je zelf opzoekt. Dat valt allemaal onder de AVG. Voor werving zijn vier artikelen het belangrijkst.

Je hebt een grondslag nodig. Bij een sollicitatie is dat meestal de voorbereiding van een mogelijke arbeidsovereenkomst of een gerechtvaardigd belang. Toestemming is in een arbeidsrelatie zelden de juiste grondslag, omdat een kandidaat zich afhankelijk voelt. Voor een talentpool ligt dat anders: daar vraag je wel losse toestemming.

Vind je iemand zelf, via sourcing, dan moet je die persoon informeren over herkomst en doel van de gegevens. Artikel 14 van de AVG geeft je daarvoor een redelijke termijn, uiterlijk een maand na het verzamelen, en eerder als je contact opneemt. In de praktijk betekent dit: je eerste bericht bevat al een korte privacyuitleg met een link naar je verklaring. In contactdata-tools en de AVG lees je waarom extensies die mailadressen en telefoonnummers opzoeken hier vaak schuren.

Artikel 22 verbiedt in beginsel besluiten met rechtsgevolg die volledig geautomatiseerd tot stand komen. Een tool die kandidaten automatisch afwijst zonder dat een mens meekijkt, valt daaronder. En bij grootschalige profilering of een nieuwe AI-selectietool doe je eerst een DPIA (artikel 35).

De UAVG is de Nederlandse uitvoeringswet. Voor recruiters is vooral de regel over bijzondere persoonsgegevens van belang: vraag niet naar gezondheid of ziekteverzuim en verwerk het BSN pas bij indiensttreding.

Dan de bewaartermijn. De Autoriteit Persoonsgegevens noemt het gebruikelijk dat je gegevens van afgewezen sollicitanten uiterlijk vier weken na afloop van de procedure verwijdert. Met toestemming van de kandidaat is bewaren tot maximaal een jaar redelijk. Stel dat in je ATS in als automatische regel, dan hoef je er niet meer aan te denken.

De uitwerking voor het hele proces, van sollicitatieformulier tot referentiecheck, staat in AVG in recruitment.

Gelijke behandeling en discriminatie

Nederland heeft geen aparte wet tegen discriminatie bij werving. De regels zitten verspreid over een handvol wetten die samen een duidelijke norm geven: je selecteert op wat de functie vraagt en op niets anders.

De Algemene wet gelijke behandeling verbiedt onderscheid op grond van godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, nationaliteit, seksuele gerichtheid en burgerlijke staat, ook bij werving, selectie en bemiddeling. De WGB m/v regelt gelijke behandeling van mannen en vrouwen, inclusief zwangerschap. De Wgbl verbiedt leeftijdsonderscheid, tenzij je dat objectief kunt rechtvaardigen. De Wgbh/cz verbiedt onderscheid op grond van handicap of chronische ziekte en verplicht je tot doeltreffende aanpassingen, bijvoorbeeld extra tijd bij een assessment. Al deze wetten zijn de Nederlandse uitwerking van Europese richtlijnen.

Een kandidaat die zich gediscrimineerd voelt, kan kosteloos een oordeel vragen aan het College voor de Rechten van de Mens. Die oordelen zijn openbaar en een goede leerbron: je ziet precies welke vacaturetekst of welke gespreksvraag de fout in ging. Termen als “jong team” of “starter” in een vacature komen daar regelmatig langs.

Er ligt ook een wetsvoorstel. De eerste versie van de Wet toezicht gelijke kansen bij werving en selectie (35.673) werd op 26 maart 2024 door de Eerste Kamer verworpen. Op 3 maart 2026 dienden Kamerleden Ergin en Van Baarle een nieuw initiatiefvoorstel in (36.908). Het voorstel verplicht werkgevers en intermediairs met 25 of meer werknemers tot een werkwijze die objectieve werving borgt, en vanaf 50 werknemers moet die werkwijze op schrift staan. De Nederlandse Arbeidsinspectie zou toezicht houden. De Raad van State adviseerde op 29 april 2026. Het is nog geen geldend recht, maar een vastgelegd, toetsbaar proces is ook zonder wet verstandig. Het voorstel zou via de Arbowet lopen, die je nu al verplicht om beleid te voeren tegen discriminatie.

Veel werkgevers hanteren daarnaast de NVP Sollicitatiecode als minimumstandaard. Lees daarover meer in de NVP Sollicitatiecode uitgelegd en in discriminatie bij werving: wat zegt de wet.

De AI Act en de tijdlijn voor werving

De AI-verordening is sinds 1 augustus 2024 in werking en wordt in fases van toepassing. Voor recruiters is de kern eenvoudig te onthouden: AI-systemen die je gebruikt om vacatures gericht te tonen, sollicitaties te filteren of kandidaten te beoordelen, staan in bijlage III, punt 4, en gelden als hoog risico.

Datum Wat er geldt
1 augustus 2024 AI Act in werking
2 februari 2025 Verboden praktijken, waaronder emotieherkenning op de werkplek, plus de plicht tot AI-geletterdheid
2 augustus 2025 Regels voor general purpose AI-modellen
27 juli 2026 Digital Omnibus on AI in werking
2 augustus 2026 Groot deel van de verordening van toepassing, inclusief transparantieregels
2 december 2027 Hoog-risico-eisen voor bijlage III, waaronder werving en selectie

Die laatste datum is verschoven. Oorspronkelijk zouden de hoog-risico-eisen per 2 augustus 2026 gelden. De Digital Omnibus, sinds 27 juli 2026 in werking, zette de datum voor bijlage III op 2 december 2027. Het uitstel geldt alleen voor die hoog-risico-eisen. Het verbod op emotieherkenning geldt al, net als de plicht om je mensen AI-geletterd te maken. Een tool die uit video of stem afleidt hoe gemotiveerd of nerveus een kandidaat is, mag je nu al niet gebruiken.

Als werkgever ben je onder de AI Act meestal gebruiksverantwoordelijke (deployer). Vanaf december 2027 regel je dan menselijk toezicht, bewaar je de logs minstens zes maanden en informeer je kandidaten en de ondernemingsraad. De praktische vertaling staat in de AI Act voor werving. Waarom ik vind dat de recruiter altijd het laatste woord houdt, lees je in AI in recruitment.

Flexibele inzet: Wet DBA, rechtsvermoeden, Waadi en Wtta

Plaats je interimmers, freelancers of uitzendkrachten, dan heb je met vier regelingen te maken.

Wet DBA en de handhaving. De Wet DBA geldt sinds 2016, maar de Belastingdienst handhaafde jarenlang nauwelijks. Het handhavingsmoratorium eindigde op 1 januari 2025. Voor 2026 verlengde het kabinet de zachte landing gedeeltelijk: geen verzuimboetes en een controle start in beginsel met een bedrijfsbezoek. Vergrijpboetes bij opzet of grove schuld zijn sinds 2026 wel weer mogelijk. Vanaf 2027 wil de Belastingdienst regulier handhaven. Bestaande modelovereenkomsten blijven in beginsel geldig tot en met december 2029, maar ze geven alleen zekerheid als je er in de praktijk ook naar werkt.

Rechtsvermoeden van arbeidsovereenkomst. Op 31 december 2026 treedt het rechtsvermoeden bij een laag uurtarief in werking (Stb. 2026, 207). Doet een zzp’er met een tarief tot de grens een beroep op het vermoeden, dan moet de opdrachtgever aantonen dat er géén arbeidsovereenkomst is. In de wettekst staat €36; geïndexeerd naar 1 januari 2026 is dat €38 per uur. Het bedrag dat op de ingangsdatum geldt, volgt uit een ministeriële regeling. Dit is civiel recht: het werkt in een geschil tussen werkende en opdrachtgever, los van de fiscale handhaving.

Zelfstandigenwet. Het kabinet wil met een zelfstandigentoets en een werkrelatietoets een veilige haven creëren voor echte zelfstandigen. Het conceptvoorstel lag van 1 tot en met 29 oktober 2026 in internetconsultatie. Beoogde ingangsdatum is 1 januari 2028. Het is geen geldend recht.

Waadi en Wtta. De Waadi regelt uitlenen en bemiddelen. Twee regels om te onthouden: een werkzoekende betaalt nooit voor bemiddeling, en een uitlener moet als zodanig geregistreerd staan bij de KVK. De Wtta gaat verder. Vanaf 1 januari 2027 hebben uitleners (uitzendbureaus, detacheerders, payrollers) een toelating nodig van de Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt, met onder meer een VOG en een waarborgsom van €100.000. Aanmelden voor de overgangsregeling kan tot en met 31 december 2026. Inleners controleren vanaf 1 juli 2027 het openbare register, en handhaving start op 1 januari 2028.

Werk je zelf bij een bureau of huur je in, lees dan zzp’ers inhuren in 2026 en de Wtta voor uitzendbureaus en inleners. Bureaus met interim als kerndienst vind je in de gids met interimbureaus.

Loontransparantie: salaris vooraf, geen vraag naar salarisverleden

De EU-richtlijn loontransparantie (2023/970) raakt het werk van elke recruiter direct. Werkgevers moeten sollicitanten vóór het gesprek informeren over het beginsalaris of de salarisschaal, en ze mogen niet meer vragen naar het huidige of eerdere salaris. Daarnaast krijgen werknemers recht op informatie over gemiddelde lonen en rapporteren grotere werkgevers over de loonkloof tussen mannen en vrouwen.

De implementatiedeadline was 7 juni 2026. Nederland haalde die niet. Het wetsvoorstel (36.949) ging eind mei 2026 naar de Tweede Kamer. De commissie besloot op 13 oktober het voorstel in een wetgevingsoverleg te behandelen, gepland op 14 december 2026. Daarna moet ook de Eerste Kamer nog stemmen. De beoogde ingangsdatum van 1 januari 2027 lijkt daarmee niet haalbaar; een nieuwe datum staat nog niet vast.

Wacht daar niet op. Een salarisindicatie in de vacature en een intake zonder de vraag “wat verdien je nu?” kun je morgen invoeren. Hoe, en wat het oplevert, lees je in salaris in de vacature.

Internationaal werven: Wav en kennismigranten

Werf je buiten de EER, dan geldt de Wet arbeid vreemdelingen. Iemand mag alleen voor je werken met een tewerkstellingsvergunning of een verblijfsvergunning die arbeid toestaat. Controleer het document vóór de eerste werkdag en bewaar een kopie; de boetes bij overtreding zijn fors.

De snelste route voor hoogopgeleid talent is de kennismigrantenregeling. Je organisatie moet dan erkend referent zijn bij de IND, en het salaris moet boven het normbedrag liggen. Voor 2026 zijn dat (bruto per maand, zonder vakantiegeld) €5.942 vanaf 30 jaar, €4.357 onder 30 jaar en €3.122 bij het verlaagde criterium, bijvoorbeeld voor afgestudeerden van een Nederlandse universiteit. Voor de Europese blauwe kaart geldt €5.942. De IND past de bedragen elk jaar per 1 januari aan, dus check ze opnieuw in januari. Meer in kennismigranten werven.

Overige regels die je tegenkomt

Een paar regels spelen vooral aan het eind van het proces. Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek bepaalt dat een proeftijd schriftelijk en voor beide partijen gelijk moet zijn, en dat een concurrentiebeding in een tijdelijk contract een schriftelijke motivering vraagt. De richtlijn transparante arbeidsvoorwaarden verplicht je om nieuwe medewerkers snel en schriftelijk te informeren over de essentiële voorwaarden. Het minimumloon wordt twee keer per jaar geïndexeerd, wat je salarisschalen in volumevacatures raakt.

Een VOG vraag je alleen als de functie dat rechtvaardigt, met het juiste screeningsprofiel. Het identiteitsbewijs vraag je pas bij indiensttreding, niet bij de sollicitatie (WID). Voer je een nieuw ATS, assessment of AI-tool in, dan heeft de ondernemingsraad instemmingsrecht op regelingen over personeelsbeoordeling, sollicitatiebeleid en persoonsgegevens (artikel 27 WOR). Betrek de OR dus vroeg; de OR en je recruitmenttool legt uit hoe. Voor inclusief werven is de Participatiewet en de banenafspraak relevant, met het werkgeversservicepunt als vaste partner.

Alle wetten in één tabel

Regel Niveau Status (14 november 2026) Belangrijkste gevolg voor werving
AVG EU van kracht sinds 2018 grondslag, informatieplicht, geen volledig geautomatiseerde afwijzing
UAVG NL van kracht sinds 2018 geen vragen over gezondheid, BSN pas bij indiensttreding
Bewaartermijn AP NL geldend standpunt AP vier weken na afloop, met toestemming maximaal een jaar
AI Act EU gefaseerd; bijlage III vanaf 2 december 2027 wervingstools zijn hoog risico; emotieherkenning verboden
Awgb NL van kracht geen onderscheid op beschermde gronden
WGB m/v NL van kracht geen vragen over zwangerschap of kinderwens
Wgbl NL van kracht geen leeftijdsgrenzen zonder rechtvaardiging
Wgbh/cz NL van kracht aanpassingen in het proces bieden
Wet College voor de Rechten van de Mens NL van kracht kandidaten kunnen kosteloos een oordeel vragen
EU-richtlijnen gelijke behandeling EU geïmplementeerd basis onder de Nederlandse wetten
Wet toezicht gelijke kansen NL wetsvoorstel 36.908 vastgelegde, objectieve werkwijze (voorstel)
Loontransparantie EU/NL richtlijn; NL-wetsvoorstel in behandeling salaris vooraf, geen vraag naar salarisverleden
Waadi NL van kracht geen kosten voor werkzoekenden, registratieplicht
Wtta NL in werking 1 januari 2027 toelating voor uitleners, registercheck voor inleners
Wet DBA NL van kracht; reguliere handhaving vanaf 2027 feitelijke werkwijze bepaalt of een zzp’er werknemer is
Wav NL van kracht document controleren vóór de start
Kennismigrantenregeling NL van kracht erkend referent en normbedrag
BW Boek 7 NL van kracht proeftijd en concurrentiebeding
Transparante arbeidsvoorwaarden EU/NL geïmplementeerd per 1 augustus 2022 schriftelijke informatie bij indiensttreding
WML NL van kracht salarisschalen bij indexatie controleren
Wjsg (VOG) NL van kracht VOG alleen waar de functie het vraagt
WID NL van kracht ID pas bij indiensttreding
WOR NL van kracht instemmingsrecht OR bij tools en beleid
Participatiewet en banenafspraak NL van kracht samenwerken met werkgeversservicepunt
Arbowet NL van kracht beleid tegen discriminatie, ook in werving
NVP Sollicitatiecode NL vrijwillige code minimumstandaard voor een eerlijk proces

Stappenplan voor je eigen proces

Dit is de volgorde die ik zelf zou aanhouden als ik morgen een wervingsproces moest doorlichten.

  1. Maak een overzicht van je data. Welke kandidaatgegevens verzamel je, waar staan ze, wie kan erbij en hoe lang blijven ze bestaan? Zet de automatische verwijdering na vier weken aan.
  2. Pas je eerste sourcingbericht aan. Voeg twee zinnen toe over waar je de gegevens vond en waarom je contact opneemt, met een link naar je privacyverklaring.
  3. Inventariseer je tools. Zet elke tool die rankt, filtert, scoort of samenvat op een lijst. Noteer per tool of hij onder bijlage III van de AI Act valt, of er een mens meekijkt voor een afwijzing en of er een verwerkersovereenkomst is.
  4. Schrap verboden vragen. Haal salarisverleden, leeftijd, gezondheid en gezinssituatie uit je formulieren, intake en interviewkit.
  5. Publiceer salaris. Zet een schaal of indicatie in elke vacature.
  6. Leg je selectieproces vast. Beschrijf per stap wat je meet en hoe je beslist. Dat helpt tegen bias en sluit aan op het wetsvoorstel gelijke kansen.
  7. Check je inhuur. Beoordeel elke freelance-inzet op de feitelijke werkwijze, en controleer vanaf juli 2027 of je uitlener in het Wtta-register staat.
  8. Betrek de OR. Leg nieuwe tools en beleid op tijd voor.
  9. Zet een kalender. Noteer 31 december 2026, 1 januari 2027, 1 juli 2027, 2 december 2027 en 1 januari 2028, en kijk elk kwartaal of er iets is verschoven.

Veelgestelde vragen

Mag ik een kandidaat benaderen die ik op LinkedIn vond?

Ja, op basis van gerechtvaardigd belang, zolang je de persoon informeert over herkomst en doel van de gegevens (artikel 14 AVG) en hem de kans geeft om bezwaar te maken. Doe dat in je eerste bericht.

Hoe lang mag ik cv’s van afgewezen kandidaten bewaren?

De AP noemt vier weken na afloop van de procedure gebruikelijk. Met losse toestemming van de kandidaat is bewaren tot maximaal een jaar redelijk.

Mag ik al AI gebruiken om cv’s te screenen?

Ja, maar niet volledig automatisch afwijzen zonder menselijke tussenkomst (artikel 22 AVG), en geen emotieherkenning. Vanaf 2 december 2027 gelden daarnaast de hoog-risico-eisen van de AI Act.

Mag ik nog vragen wat iemand nu verdient?

De loontransparantierichtlijn verbiedt die vraag. De Nederlandse wet is er nog niet, maar de richtlijn is al vastgesteld en de implementatiedeadline is verstreken. Stop er nu mee.

Wanneer is een zzp’er in feite een werknemer?

Dat hangt af van gezag, inbedding in de organisatie en ondernemerschap, beoordeeld op de feitelijke werkwijze. Vanaf 31 december 2026 komt daar het rechtsvermoeden bij een laag uurtarief bij.

Moet ik vanaf 2027 controleren of mijn uitzendbureau toegelaten is?

Ja. Vanaf 1 juli 2027 controleer je het openbare register van de Nederlandse Autoriteit Uitleenmarkt. Vanaf 1 januari 2028 wordt daarop gehandhaafd.

Bronnen

Alle wet- en regelgeving

26 regels

Alle artikelen in Wet- en regelgeving voor recruiters