De ondernemingsraad en je nieuwe recruitmenttool: instemming nodig?

Laatst bijgewerkt · Giels Brouwer

Het contract met de leverancier is getekend, de implementatiepartner heeft een planning gemaakt en over zes weken gaat je nieuwe ATS live. Dan mailt de secretaris van de ondernemingsraad. Of de OR het instemmingsverzoek nog krijgt. Grote kans dat het antwoord ja is, en dat je dat beter drie maanden eerder had geweten. Werk je in een organisatie met in de regel vijftig of meer mensen, dan heb je volgens artikel 2 van de Wet op de ondernemingsraden een OR, en die heeft bij recruitmentsoftware vaak iets te zeggen. In de gids over wetgeving voor recruiters staat de WOR naast de AVG en de AI Act. Hier gaat het om de vraag die ik recruiters het vaakst hoor stellen: moet de OR instemmen, of mag hij alleen iets vinden?

Twee artikelen, twee soorten zeggenschap

De WOR kent adviesrecht en instemmingsrecht. Ze werken verschillend, en bij een recruitmenttool kunnen ze allebei spelen.

Artikel 27 regelt instemming. De ondernemer heeft de instemming van de OR nodig voor elk voorgenomen besluit tot vaststelling, wijziging of intrekking van een aantal regelingen. Voor recruiters zijn vier onderdelen van het eerste lid van belang. Onderdeel e gaat over een regeling op het gebied van het aanstellings-, ontslag- of bevorderingsbeleid. De wet gebruikt het woord sollicitatiebeleid niet, maar in de gangbare uitleg valt je sollicitatieprocedure onder het aanstellingsbeleid. Onderdeel g gaat over personeelsbeoordeling. Onderdeel k gaat over het verwerken en beschermen van persoonsgegevens van de mensen die in de onderneming werken. Onderdeel l gaat over voorzieningen die geschikt zijn voor waarneming van of controle op aanwezigheid, gedrag of prestaties van die mensen.

Artikel 25 regelt advies. De OR mag advies uitbrengen over een aantal besluiten, waaronder in onderdeel k de invoering of wijziging van een belangrijke technologische voorziening. Minder bekend is onderdeel g: het groepsgewijs werven of inlenen van arbeidskrachten. Ga je met een bureau dertig monteurs tegelijk binnenhalen, dan kan ook dat een adviesplichtig besluit zijn.

Wanneer valt een ATS of AI-tool eronder?

De wet noemt geen software. Je kijkt dus naar wat de tool doet en voor wie. Vier vragen helpen.

Verandert de tool je procedure? Een ATS dat alleen sollicitaties opslaat, verandert weinig. Een systeem dat vaste knock-outvragen stelt, kandidaten automatisch rangschikt of vastlegt wie in welke ronde beslist, verandert de regels van je aanstellingsbeleid. Dan zit je bij artikel 27 onderdeel e.

Gebruik je de tool ook voor mensen die al bij je werken? Let op de formulering van onderdeel k. Dat gaat over persoonsgegevens van mensen die in de onderneming werkzaam zijn, en een externe sollicitant is dat nog niet. Interne kandidaten, hiring managers en interviewers zijn het wel. Hun scores, notities en gedrag in het systeem vallen eronder. Gebruik je dezelfde tool voor interne mobiliteit of beoordeling, dan komt onderdeel g erbij.

Meet de tool wat je eigen mensen doen? Een dashboard dat per recruiter laat zien hoeveel kandidaten hij belt, of een AI-notulist die sollicitatiegesprekken opneemt, registreert gedrag en prestaties van werknemers. Dat is onderdeel l.

Is de tool een belangrijke technologische voorziening? Een nieuw ATS voor de hele organisatie of een AI-module die sollicitaties beoordeelt, haalt die drempel snel. Dan heeft de OR adviesrecht op grond van artikel 25, naast een eventueel instemmingsrecht.

Een uitzondering staat in artikel 27 lid 3. Regelt je cao het onderwerp al inhoudelijk, dan is instemming niet nodig voor dat deel. Kijk dus eerst in je cao.

Wat er gebeurt als je de OR overslaat

Neem je een instemmingsplichtig besluit zonder instemming, dan is dat besluit nietig als de OR daar schriftelijk een beroep op doet (artikel 27 lid 5). De OR heeft daarvoor een maand nadat je het besluit hebt meegedeeld, of nadat hij merkt dat je het uitvoert. Daarna kan de OR de kantonrechter vragen je te laten stoppen met de uitvoering. Een nietig besluit over je selectieprocedure betekent in de praktijk dat je de procedure moet terugdraaien die je net in een nieuw systeem hebt gebouwd.

Bij advies vraagt artikel 25 lid 2 dat je het advies op een moment vraagt waarop het nog van wezenlijke invloed kan zijn op je besluit. Een getekend contract voorleggen is dus te laat. Volg je het advies niet, dan moet je volgens lid 6 een maand wachten met de uitvoering, en kan de OR in beroep bij de Ondernemingskamer (artikel 26).

De AI Act en de AVG praten mee

Twee andere regels sluiten hierop aan. De AVG vraagt een DPIA bij nieuwe AI-selectietools en grootschalige profilering. Die DPIA is meteen goed materiaal voor je OR-verzoek, want de OR wil weten welke gegevens je verwerkt en waarom. Meer daarover lees je in AVG voor recruiters.

De AI Act rekent AI-systemen voor werving en selectie tot hoog risico. Wie zo’n systeem als werkgever op de werkplek gaat gebruiken, moet volgens artikel 26 lid 7 vooraf de werknemersvertegenwoordiging en de betrokken werknemers informeren. Die plicht geldt vanaf 2 december 2027. Informeren is minder dan instemming, maar je kunt het in hetzelfde traject meenemen. De tijdlijn en de rest van de plichten staan in AI Act en werving.

Stappenplan voor je volgende tool

Bij de keuze zelf help je jezelf door de OR-vragen al in je selectie van leveranciers op te nemen. In een ATS kiezen staan de vragen die je aan elke leverancier stelt. Vraag daar meteen bij welke gegevens de tool logt over je eigen medewerkers.

Begin bij de inventarisatie. Schrijf op wat de tool doet, voor welke groepen (externe kandidaten, interne kandidaten, recruiters, hiring managers) en welke stappen in je procedure veranderen. Leg dat naast artikel 27 lid 1 onderdelen e, g, k en l en artikel 25 lid 1 onderdeel k.

Ga daarna vroeg in gesprek. Een informele sessie met de OR-commissie voordat je een leverancier kiest, voorkomt een formele ronde vol wantrouwen later. Laat een demo zien en vertel wat je nog niet weet.

Leg het besluit schriftelijk voor, met de beweegredenen en de gevolgen voor de mensen in de organisatie. Dat eist artikel 27 lid 2. Voeg de DPIA toe, de verwerkersovereenkomst en een uitleg over wie het eindoordeel over een kandidaat geeft.

Plan de doorlooptijd. Reken op minstens één overlegvergadering en een schriftelijk besluit van de OR. Zet de go-live pas na dat besluit.

Spreek tot slot een evaluatie af, bijvoorbeeld na zes maanden. Laat dan zien hoe de tool in de praktijk werkt en welke instellingen je hebt aangepast. Welke andere regels bij de invoering meespelen, zie je in het overzicht van wetgeving voor recruiters.

Checklist

  • Werken er in de regel vijftig of meer mensen en is er een OR?
  • Verandert de tool regels in je aanstellingsbeleid (art. 27 lid 1 onder e)?
  • Verwerkt of meet de tool gegevens van je eigen medewerkers (onder g, k of l)?
  • Is het een belangrijke technologische voorziening (art. 25 lid 1 onder k)?
  • Regelt je cao het onderwerp al (art. 27 lid 3)?
  • Ligt er een DPIA en een verwerkersovereenkomst?
  • Valt de tool onder bijlage III van de AI Act en heb je de informatieplicht vanaf 2 december 2027 gepland?
  • Staat de go-live na het schriftelijke besluit van de OR?

De mensen in je OR staan straks zelf in dat systeem, als interne kandidaat of als interviewer. Dat ze willen weten wie er over hen beslist, snap je vast.

Dit artikel is geen juridisch advies. Peildatum wetteksten: 12 augustus 2026.

Veelgestelde vragen

Heeft elke ATS-aankoop instemming nodig?

Nee. Instemming speelt als de tool je aanstellingsbeleid, personeelsbeoordeling, personeelsgegevens van werknemers of controle op gedrag en prestaties raakt.

Wat als de cao het al regelt?

Artikel 27 lid 3: regelt de cao het onderwerp inhoudelijk, dan is instemming voor dat deel niet nodig.

Markdown-versie