De VOG en pre-employment screening: wat mag je vragen en wanneer?

20 november 2026 · Giels Brouwer

“We vragen altijd een VOG, dat doen we bij iedereen.” Die zin klinkt zorgvuldig, en hij is vaak te ruim. Een Verklaring Omtrent het Gedrag is een gericht instrument, geen standaardbijlage bij elke sollicitatie. In de gids over wetgeving voor recruiters hoort hij naast de AVG, niet ernaast als extra formulier zonder grond. Deze tekst is geen juridisch advies. Toets je eigen sector en functies bij je privacyfunctionaris of een jurist.

Wat een VOG is, en wie hem afgeeft

Een VOG is een verklaring dat Justis, de screeningsautoriteit van het Rijk, geen bezwaar ziet tegen de afgifte, gezien het doel of de functie waarvoor je hem aanvraagt. Justis is de enige organisatie in Nederland die de VOG afgeeft. Heeft iemand geen strafblad, dan volgt de VOG. Heeft iemand wel een strafblad, dan kijkt Justis onder meer hoe lang geleden het feit was, wat er is gebeurd, en of dat relevant is voor déze functie. Voor werk met kinderen of ouderen wegen andere feiten mee dan voor werk bij een bank. Een afwijzing voor de ene functie zegt dus niets over de andere. Justis meldt dat meer dan 99 procent van de aanvragers de VOG krijgt.

De wettelijke basis staat in de Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens. Onze pagina over die wet, wjsg en de VOG, vat samen wat dat voor werving betekent: je mag een VOG vragen als de functie dat rechtvaardigt; in sommige sectoren is hij verplicht, onder meer in de kinderopvang. Ook in delen van zorg en onderwijs is een VOG gebruikelijk of voorgeschreven. Zet het juiste screeningsprofiel klaar; een te ruim of te smal profiel maakt de verklaring minder bruikbaar.

De werkgever of organisatie zet de aanvraag in gang, digitaal. Volgens Justis betaal je voor de aanvraag, niet “voor de VOG”: 33,85 euro als de toekomstige werkgever de aanvraag start, 41,35 euro via de gemeente (bedragen volgens de Justis-pagina, controleer de actuele stand). De behandeling duurt meestal één tot vier weken, soms langer.

Wat je verder mag screenen, en wat niet

Screening is breder dan een VOG. De Autoriteit Persoonsgegevens zet de voorwaarden scherp. Je hebt een gerechtvaardigd belang of een wettelijke plicht. De screening moet noodzakelijk zijn: je kunt het doel niet met een lichter middel bereiken. Je informeert de kandidaat vooraf: waarom het nodig is, welke gegevens je onderzoekt, en waarom die relevant zijn voor de functie. Achteraf laat je de uitkomst weten. Toestemming is meestal geen geldige grondslag, omdat een sollicitant niet vrij kan weigeren.

Concreet, in volgorde van licht naar zwaar:

Diploma en registratie. Controleren of een opgegeven diploma of beroepsregistratie klopt, als de functie dat vraagt, is vaak nodig en proportioneel. Vraag het in dezelfde fase bij alle kandidaten die zover zijn, en laat de kandidaat een onduidelijkheid toelichten.

Referenties. Bel referenten die de kandidaat zelf opgeeft, met toestemming, en vraag naar waarneembaar gedrag in de rol. Dat hoort bij een referentiecheck, niet bij een stille achtergrondzoektocht.

Online zoeken. De AP zegt dat je een sollicitant alleen op internet natrekt met een goede reden die met de functie te maken heeft, beperkt tot zakelijke informatie, en na een vooraankondiging, bijvoorbeeld in de vacature. Vakantiefoto’s horen daar niet bij, ook niet als het profiel openbaar is. Gegevens die je meeneemt, mag de kandidaat toelichten.

Identiteit. Een identiteitscheck past typisch bij indiensttreding of bij een voorwaardelijk aanbod, niet bij de eerste sollicitatie, tenzij een wettelijke plicht dat eist. Laat een verwerker geen kopie of scan van het document maken als de AP dat voor die controle uitsluit; een origineel inzien is iets anders dan een paspoort in de map bewaren. Zie ook AVG voor recruiters.

Andere strafrechtelijke gegevens. Een VOG is in de regel voldoende. Verdergaande justitiële informatie mag je niet even “erbij” vragen. Laat je screening door een bureau doen, dan gelden extra regels, onder meer de Wet particuliere beveiligingsorganisaties en recherchebureaus als het om strafrechtelijke gegevens gaat.

Bewaar de uitkomsten niet langer dan nodig, beveilig ze, en gebruik ze niet voor een ander doel. De AP wijst erop dat je moet beoordelen of een DPIA nodig is: screenen is een verwerking met een hoog privacyrisico.

Op welk moment in het proces

Data minimaliseren betekent: niet iedereen screenen die een cv stuurt. Een logische volgorde is deze.

  1. In de vacature of de procedurebeschrijving staat of je een VOG, diploma-check of referenties vraagt, en waarom.
  2. In de eerste rondes toets je of iemand bij de rol past. Geen VOG, geen paspoort, geen stille screening.
  3. Bij een voorlopig aanbod (of zwaarwegende laatste ronde, als de functie dat wettelijk eist) start je de VOG-aanvraag, vraag je diploma’s en doe je de referentiecheck.
  4. De indiensttreding of het definitieve aanbod kan voorwaardelijk zijn op een tijdige VOG, als je dat vooraf hebt aangekondigd en de termijn redelijk is.
  5. Na de beslissing verwijder je wat je niet meer nodig hebt. Een VOG hoort niet eindeloos in een wervingsdossier.

Versnel een procedure niet door de VOG naar voren te halen “voor het gemak”. Justis heeft tijd nodig, en de kandidaat ook. Plan de aanvraag op tijd, niet in de laatste week voor de start, tenzij de functie niet anders kan.

Stappenlijst en een zin voor de vacature

  1. Bepaal per functiegroep of screening nodig is, en welk middel (VOG met welk profiel, diploma, referenties) daarbij past.
  2. Leg de grondslag vast: wettelijke plicht of gerechtvaardigd belang, plus waarom een lichter middel niet volstaat.
  3. Kondig de screening aan in de vacature en in de bevestiging.
  4. Plaats de checks laat in het proces, voor alle kandidaten in die fase gelijk.
  5. Start de VOG-aanvraag via Justis, met het juiste profiel, en informeer de kandidaat over termijn en kosten.
  6. Laat de kandidaat uitkomsten toelichten voordat je een besluit neemt.
  7. Bewaar beperkt, beveilig, en ruim op.

Een zin die je in de vacature kunt zetten, en naar je situatie kunt aanpassen:

Voor deze functie vragen we, als we tot een voorlopig aanbod komen, een Verklaring Omtrent het Gedrag (screeningsprofiel: [naam]) en we toetsen diploma en referenties. We doen dat omdat [korte reden, gekoppeld aan de functie]. In de procedure leggen we uit welke stappen dat zijn en hoe we met je gegevens omgaan. Zie ook onze privacyverklaring.

Zorgvuldig screenen is een smalle, aankondigde stap op het juiste moment. “We vragen altijd alles, bij iedereen, meteen” is dat niet. In de gids over wetgeving staat deze lijn naast de rest van je wervingsregels.