Blind selecteren: werkt anoniem solliciteren echt?

20 juni 2026 · Erwin Retel

Anoniem solliciteren kan helpen, maar het bewijs is dunner dan de verhalen doen geloven, en het werkt alleen als de rest van je proces ook op orde is. Dat is het korte antwoord. Het lange antwoord begint bij een scherm in een concertzaal. Daarna kijken we naar wat er in Nederland en Frankrijk gebeurde, en eindigen we bij de instellingen van je ATS. In de gids over inclusief werven staat blind selecteren als één van de maatregelen in een groter geheel, en in de selectiegids lees je hoe je proces als geheel beter voorspelt. Dit stuk zoomt in op die ene maatregel.

Het probleem dat je wilt oplossen

Dat recruiters en hiring managers op naam en afkomst selecteren, is goed onderzocht. In het veldexperiment van Bertrand en Mullainathan kregen identieke cv’s met een “witte” naam in de VS ongeveer 50 procent meer terugbelverzoeken dan cv’s met een “zwarte” naam. In Nederland liet het SCP in Liever Mark dan Mohammed? zien dat Marokkaans-, Turks-, Surinaams- en Antilliaans-Nederlandse sollicitanten met een gelijk cv minder vaak werden uitgenodigd. Het Nederlandse veldexperiment van Thijssen, Coenders en Lancee uit 2021 vond dat sollicitanten met een niet-westerse achtergrond minder positieve reacties kregen, ook als ze extra persoonlijke informatie gaven.

Dat laatste is een belangrijk detail. Een kandidaat kan het verschil niet wegpoetsen door meer over zichzelf te vertellen. Als er iets moet veranderen, dan aan de kant van wie selecteert.

Het scherm in het orkest

Het bekendste bewijs voor blind selecteren komt uit de muziek. Goldin en Rouse onderzochten in 2000 Amerikaanse orkesten die audities achter een scherm gingen houden, zodat de jury niet zag wie er speelde. Hun conclusie: het scherm verhoogde de kans dat vrouwen doorgingen. Het werd het standaardvoorbeeld in boeken en presentaties over bias.

In 2019 keek de Deense datawetenschapper Jonatan Pallesen opnieuw naar de tabellen. Hij vond grote standaardfouten, resultaten die per ronde verschillende kanten op wezen en weinig statistisch significante uitkomsten. De Columbia-statisticus Andrew Gelman kwam tot een vergelijkbaar oordeel: de data zijn te rommelig voor de sterke conclusies die erop gebouwd zijn. Het scherm kan best effect hebben gehad. Alleen kan dit onderzoek dat niet hard aantonen. Gebruik het verhaal dus als illustratie en niet als bewijs.

Wat er in Frankrijk misging

Leerzamer is een experiment met echte cv’s. De Franse publieke arbeidsbemiddeling bood werkgevers de keuze om geanonimiseerde cv’s te ontvangen. Behaghel, Crépon en Le Barbanchon wezen de deelnemende bedrijven willekeurig toe aan anonieme of gewone cv’s. Het resultaat was het omgekeerde van wat men hoopte. Bedrijven die anonieme cv’s kregen, nodigden minder kandidaten met een migratieachtergrond uit en namen er minder aan.

De onderzoekers geven twee verklaringen. De bedrijven die meededen, nodigden al vaker kandidaten met een migratieachtergrond uit, dus er viel weinig te winnen. En het anonimiseren haalde ook context weg. Een gat in een cv of een minder sterke taalbeheersing leest een recruiter bijvoorbeeld anders als hij weet dat iemand pas drie jaar in het land is. Zonder die context telde het gat zwaarder. In 2015 liet de Franse overheid de maatregel vallen, mede op basis van dit onderzoek.

Wat anonimiseren wel en niet oplost

Anonimiseren werkt in de eerste ronde, waar je op papier selecteert. Daar haal je naam, foto, geboortedatum, adres en nationaliteit weg, en daarmee een deel van de signalen waarop mensen onbewust reageren. Dat is waardevol, want juist bij het snel scannen van een stapel cv’s sluipt bias erin.

Het lost niet op wat erna komt. Bij het eerste gesprek ziet de hiring manager de kandidaat alsnog, en een ongestructureerd gesprek geeft alle ruimte aan dezelfde vooroordelen. Het lost ook niets op als je criteria zelf scheef zijn. Vraag je om “uitstekend Nederlands” voor een functie waarin dat niet nodig is, dan sluit je dezelfde groepen uit, met of zonder naam. En zoals het Franse experiment liet zien, kan het je een deel van de context afnemen die je nodig hebt om een cv eerlijk te lezen.

Combineer het met werkproeven en vaste vragen

Blind selecteren werkt het best als je het koppelt aan methoden die op inhoud selecteren. Vervang het vrije cv door een korte set vaste vragen die bij je scorecard horen. Laat kandidaten in de eerste ronde een korte werkproef doen die je anoniem beoordeelt. Voer daarna een gestructureerd interview met dezelfde vragen voor iedereen en een vaste beoordelingsschaal.

Meet daarna of het iets doet. Vergelijk per fase de doorstroom van groepen met de vier-vijfde-regel. Zie je na de anonieme ronde een gelijke doorstroom en na het eerste gesprek een scheve, dan weet je waar je moet ingrijpen. Wat de wet van je vraagt, lees je in discriminatie in werving.

Instellen in je ATS

Een aantal ATS’en heeft een functie om gegevens te verbergen. Pinpoint is een voorbeeld van een ATS met aandacht voor anonieme screening en gestructureerde beoordeling. Bij andere systemen heet het soms anders of zit het in een duurder pakket. Vraag je leverancier welke velden hij kan verbergen, voor wie, en tot welke fase.

Let op de lekken. Een geüpload cv bevat de naam in de bestandsnaam en bovenaan de pagina. Een motivatiebrief begint met “Mijn naam is”. Een LinkedIn-link toont een foto. Werk daarom met een formulier met vaste vragen in plaats van een vrij cv in de eerste ronde, of laat het ATS het cv parsen en alleen de geanonimiseerde velden tonen. Het e-mailadres verraadt vaak ook de naam.

Handvatten

  1. Bepaal in welke fase je anonimiseert. Meestal is dat de eerste schifting op papier.
  2. Kies welke velden je verbergt: naam, foto, geboortedatum, adres, nationaliteit en e-mailadres.
  3. Vervang het vrije cv in die fase door vaste vragen die bij je scorecard horen.
  4. Controleer je criteria op eisen die niet nodig zijn voor de functie, zoals taalniveau of woonplaats.
  5. Zet na de anonieme ronde een gestructureerd interview of werkproef, zodat je niet terugvalt op een vrij gesprek.
  6. Meet per fase de doorstroom en kijk waar groepen uitvallen.
  7. Vertel kandidaten in de vacature dat je anoniem selecteert en waarom. Dan snappen ze waarom je om een formulier vraagt in plaats van een cv.

Een scherm voor de jury is een goed begin. Wie daarna in de zaal zit en hoe die luistert, bepaalt of het orkest verandert. Meer onderzoek naar discriminatie en selectie vind je in de onderzoeksbibliotheek en in de selectiegids.