Gestructureerd interviewen: zo doe je het in de praktijk

8 maart 2026 · David Schrooten

Een scout die een linksback bekijkt, let op andere dingen dan een scout die een spits bekijkt. Daarom werken scoutingafdelingen met vaste criteria per positie. Elke scout beoordeelt dezelfde punten op dezelfde schaal, zodat de rapporten van drie verschillende scouts over drie verschillende wedstrijden naast elkaar te leggen zijn. Zonder die structuur heb je drie verhalen en een hoofdscout die kiest welk verhaal hij het mooist vindt.

Een sollicitatiegesprek zonder structuur werkt precies zo. Elke interviewer stelt andere vragen, let op andere dingen en onthoudt vooral wat hem raakte. Het gestructureerde interview lost dat op, en het is het best onderbouwde instrument dat we in de selectie hebben. Toch gebruiken veel organisaties het half of helemaal niet. Deze blog gaat over hoe je het wel doet.

Wat het bewijs zegt

In 2022 rekenden Paul Sackett en collega’s de bekende validiteitscijfers opnieuw door. Hun conclusie: eerdere schattingen waren te hoog door een te sterke correctie voor range restriction. In de nieuwe rangorde staat het gestructureerde interview bovenaan, met een gemiddelde validiteit van 0,42. Het ongestructureerde gesprek komt uit op 0,19 (Sackett e.a., 2022). Een gesprek met structuur voorspelt dus ruim twee keer zo goed als een gesprek zonder.

Waar komt dat verschil vandaan? Levashina, Hartwell, Morgeson en Campion (2014) zetten twintig jaar onderzoek op een rij. Structuur verhoogt de validiteit en de betrouwbaarheid, en de onderdelen die het meest bijdragen zijn de vragen zelf (gebaseerd op een functieanalyse, voor iedereen gelijk) en de manier van beoordelen (vaste schalen met voorbeelden). Ook vonden ze in studies vanaf 1996 nauwelijks verschillen in scores op gestructureerde interviews tussen groepen naar etniciteit, gender of beperking.

Een ongestructureerd gesprek kan het oordeel zelfs slechter maken. Dana, Dawes en Peterson (2013) lieten zien dat interviewers ook uit willekeurige antwoorden een samenhangend beeld construeren, en daar meer vertrouwen in krijgen. Ze vinden altijd een verhaal.

De bouwstenen

Campion, Palmer en Campion (1997) beschreven vijftien componenten van interviewstructuur. Je hoeft ze niet alle vijftien in te voeren om veel winst te halen. Dit zijn de vijf die het verschil maken.

1. Een functieanalyse

Je vragen moeten gaan over wat de functie vraagt, niet over wat de interviewer interessant vindt. Begin daarom met een functieanalyse: welke resultaten moet iemand halen, en welk gedrag hoort daarbij? Een handige techniek is de critical incident technique: vraag de hiring manager en een paar goede medewerkers naar situaties waarin het werk goed of juist slecht ging, en wat de persoon toen deed. Daar haal je je competenties en je vragen uit.

Heb je al een scorecard, dan heb je het grootste deel van dit werk gedaan. De uitkomsten en competenties op de scorecard zijn je startpunt.

2. Vaste vragen voor iedereen

Elke kandidaat krijgt dezelfde vragen, in dezelfde volgorde. Doorvragen mag, maar volgens een vast patroon. Werk met twee soorten vragen: gedragsvragen (“Vertel over een keer dat je…”) en situationele vragen (“Stel dat…”). Beide voorspellen; vragen naar eerder gedrag doen het bij complexe functies iets beter (Taylor en Small, 2002).

Voor gedragsvragen is de STAR-structuur het handigst: situatie, taak, actie, resultaat. Hoe je doorvraagt tot je een volledig antwoord hebt, staat in STAR-methode in het interview.

Reken op vier tot zes competenties per gesprek, met per competentie één hoofdvraag en een paar vaste doorvragen. Meer past niet in een uur als je goed doorvraagt.

3. Beoordelingsschalen met ankers

Een schaal van 1 tot 5 zonder uitleg is nauwelijks beter dan geen schaal: wat de een een 4 noemt, noemt de ander een 3. Daarom werk je met BARS, behaviorally anchored rating scales. Bij elke score staat een voorbeeld van een antwoord dat bij die score hoort.

Voorbeeld voor de competentie “prioriteren onder druk”:

Score Wat de kandidaat laat zien
1 Beschrijft geen concrete situatie of geeft anderen de schuld
3 Beschrijft een situatie en een keuze, maar zonder afweging of resultaat
5 Beschrijft de afweging tussen opties, de communicatie met betrokkenen en een meetbaar resultaat

De scores 2 en 4 vallen ertussen. Ankers schrijf je één keer, samen met de hiring manager, en daarna gebruikt iedereen dezelfde.

4. Getrainde interviewers

Geef interviewers een korte training voordat ze met de kit aan de slag gaan. Laat ze oefenen met doorvragen, met het scoren van een opgenomen of nagespeeld antwoord en met het verschil tussen een indruk en een waarneming. Leg daarna de scores naast elkaar. Lopen ze ver uiteen, dan bespreek je waarom. Dat heet kalibratie, en het is de snelste manier om ruis te verminderen.

5. Onafhankelijk scoren voor de discussie

Elke interviewer scoort zelf, direct na het gesprek, voordat hij met anderen praat. Pas daarna komt het team bij elkaar. Onafhankelijk scoren voorkomt dat de mening van de hoogste in rang of de luidste stem de rest kleurt. Wie verder wil, combineert de scores daarna met een vaste formule in plaats van een gesprek, zoals beschreven bij mechanisch combineren.

Andere componenten uit Campion helpen ook: aantekeningen maken, dezelfde interviewers voor alle kandidaten en vragen van de kandidaat pas aan het eind toelaten. Maar met deze vijf haal je het grootste deel van de winst.

Weerstand bij hiring managers

De grootste hindernis is meestal niet de methode, maar de hiring manager. “Ik voel binnen vijf minuten of iemand past.” “Met een vragenlijst wordt het zo’n stijf gesprek.” “Ik heb nog nooit een verkeerde keuze gemaakt.”

Highhouse (2008) beschrijft dat mensen hun eigen intuïtie bij selectie hardnekkig overschatten. We onthouden de keren dat ons gevoel klopte en vergeten de keren dat het niet zo was. En we zien nooit hoe de afgewezen kandidaat zich had ontwikkeld.

Wat bij mij werkt:

Begin niet met wetenschap, maar met hun eigen ervaring. Vraag naar de laatste aanname die tegenviel. Wat zag je in het gesprek niet wat je achteraf had willen weten? Die vraag is het begin van je interviewkit.

Laat ze de vragen mee maken. Een kit die de hiring manager zelf heeft helpen opstellen, wordt gebruikt. Een kit die HR aanlevert, verdwijnt in een la.

Laat ruimte voor kennismaking. Structuur betekent niet dat het gesprek koud wordt. Plan tien minuten aan het begin voor uitleg en kennismaking, en tien minuten aan het eind voor vragen van de kandidaat. Het gestructureerde deel zit daartussen. Iedereen krijgt dezelfde vragen en dus dezelfde kans, en dat kun je kandidaten aan het begin ook zo uitleggen.

Meet het. Leg na een jaar de interviewscores naast de beoordelingen van de mensen die je hebt aangenomen. Dat is werk, maar het is het sterkste argument dat je hebt. Zie Quality of hire meten.

Waar het in de praktijk misgaat

Organisaties die zeggen dat ze gestructureerd interviewen, doen dat vaak maar voor de helft. Dit zijn de fouten die ik het vaakst tegenkom.

Standaardvragen die niets met de functie te maken hebben. “Waar zie je jezelf over vijf jaar?” en “Wat is je grootste zwakte?” staan in veel vragenlijsten, maar komen niet uit een functieanalyse. Kandidaten hebben er een ingestudeerd antwoord op klaar, en je kunt er geen ankers bij schrijven.

Scoren aan het eind van de dag. Wie vier gesprekken achter elkaar voert en daarna pas scoort, scoort op herinnering. De laatste kandidaat staat het scherpst op het netvlies, en wie de eerste was, weet je nog vooral door die ene opvallende opmerking. Scoor direct na elk gesprek, ook als dat vijf minuten kost.

Doorvragen naar smaak. Bij de ene kandidaat vraag je drie keer door, bij de andere laat je het antwoord liggen omdat het gesprek zo lekker loopt. Dan meet je je eigen enthousiasme, niet de kandidaat. Vaste doorvragen in de kit voorkomen dat.

Een panel zonder rolverdeling. Drie interviewers die door elkaar heen vragen stellen, maken van een gestructureerd interview alsnog een vrij gesprek. Spreek af wie welke competenties uitvraagt en wie aantekeningen maakt.

Een kit die nooit wordt bijgewerkt. Functies veranderen. Een kit die drie jaar oud is, vraagt naar werk dat niemand meer doet. Plan een keer per jaar een korte evaluatie met de hiring manager.

Zo bouw je je eerste interviewkit

  1. Kies één vacature die vaak voorkomt, zodat je de kit vaak gebruikt.
  2. Houd een gesprek van een uur met de hiring manager over de uitkomsten van de functie en drie situaties waarin het werk goed of slecht ging.
  3. Kies vier tot zes competenties die bij die uitkomsten horen.
  4. Schrijf per competentie één hoofdvraag en drie doorvragen, gedragsmatig of situationeel.
  5. Schrijf per vraag ankers voor score 1, 3 en 5.
  6. Train de interviewers in een uur met twee oefenantwoorden en vergelijk de scores.
  7. Spreek af dat iedereen scoort voor de nabespreking, en dat je scores in je ATS vastlegt.
  8. Evalueer na tien kandidaten: welke vragen leverden weinig onderscheid op? Vervang die.

Een uitgewerkt voorbeeld met vragen, ankers en een scoreformulier vind je in de template voor een interviewkit, en direct als Word-bestand.

De beste scoutingafdelingen hebben geen betere ogen dan de rest. Ze hebben betere formulieren, en ze vullen die allemaal op dezelfde manier in. Dat is ook alles wat een gestructureerd interview vraagt. Hoe het interview zich verhoudt tot werkproeven, tests en referenties, staat in de gids Selectie.